Community versus ‘het netwerk

Met de opkomst van de online community als relatief fenomeen is ook de ‘beleidscommunity’ als verschijnsel herontdekt (ook door mijzelf!). Bestuurskundigen en politicologen kennen een mooie traditie van schrijven over politieke netwerken.

IJzeren driehoeken

De oudste en eerste verhalen stammen uit een traditie van democratie kritiek, en komen vooral van politicologen. Wordt de publieke besluitvorming niet bedreigd door ‘iron triangles’, gesloten bolwerken van adviseurs, ambtenaren en wetenschappers?

Bestuurskundigen pakten het thema netwerken vooral in de jaren negentig van de vorige eeuw weer op. Waarbij vooral werd gewezen op de fragmentatie van het openbaar bestuur, in combinatie met groeiende complexiteit. Netwerkvorming ontstond vooral als antwoord op een institutioneel tekort. Buiten formele besluitvormingsstructuren om ontstonden losjes georganiseerde samenwerkingsverbanden waarin vooral professionals van buiten en binnen de overheid samenwerkten. De inzet was vooral ‘leren en ontdekken’, waarbij adviseurs, journalisten, ambtenaren, wetenschappers en andere insiders elkaar wisten te vinden. En ja, het gaat en ging natuurlijk ook om lobby en macht.

Buiten en binnen de kaders

In zo’n netwerk was sprake van een ‘ongoing conversation’, netwerken buiten de kaders werden een goede plek worden om plooien glad te strijken. Net als in een eerdere periode werden vraagtekens gezet bij de transparantie van een en ander. Is het niet teveel ‘buiten de schijnwerpers’’?

(Aanbevolen om te lezen, het hoofdstuk Policy Communities van Hugh T. Miller and Tansu Demir in ‘Handbook of Public Policy Analysis’ van Fischer e.a. uit 2007).

Gaandeweg werd het netwerk voor talloze beleidsprofessionals een gewoon ‘huis’ om in te werken, soms nog belangrijker dan de organisatie waar zij formeel aan verbonden waren. Het netwerk werd ook keurig ingepast in de procedure. Met spelregels over de wijze van samenwerking. En de plicht om het netwerk te consulteren voor besluitvorming. Op die manier verdween het community karakter steeds meer uit beeld, vriendschappelijke samenwerking op persoonlijke titel, met vakliefde en gekenmerkt door een informele sfeer.

Digitalisering en communitybuilding

Nadat in het internet tijdperk de online community opkwam, werd de community ook weer in het publieke debat getrokken. Online natuurlijk, vele vakmensen ‘spreken’ elkaar via soms inhoudelijk rijke digitale platforms. Maar ook offline, via professionele beleidsgroepen met een community achtige ‘feel’. De sfeer en werkwijze is uitdrukkelijk minder ambtelijk dan de beleidsnetwerken van de jaren negentig. Andere generaties, andere gewoonten! Er wordt gereisd, er zijn lezingen, er zijn etentjes, er zijn talkshows, er wordt gespeeld, de beleidscommunity van is uiterlijk onherkenbaar van het zakelijke netwerk uit de vorige eeuw.

Gebleven in positieve zin was de vak liefde voor publieke vraagstukken. Elke beleidscommunity bestaat uit liefhebbers van beleidsverhalen, dat zij samen op een hoger plan willen trekken. Het gaat ergens om! Gebleken in wat negatievere zin (voor mij persoonlijk althans) is de moeite die nu in het reguliere beleidscircuit leeft over deze vorm van samenwerken, buiten de formele kaders, in stijl en thematiek.

De ‘overbodige’ community

Het is bijna grappig dat de beleidscommunity van nu vaak als concurrent wordt beschouwd van het formele netwerk. ‘Zo’n community is toch overbodig, want we spreken elkaar toch in ons verambtelijkte beleidsoverleg?’ Een netwerk is nu het vertrouwde en zakelijke kader, en de community de speelplaats annex proeftuin voor nieuwe verhalen. Helemaal niks mee, die spanning is gezond. Het wachten is natuurlijk wel op het verambtelijken en ‘institutionaliseren’ van de veel te gezellige beleidscommunities.

Laten we dat nog maar even uitstellen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s