De toekomst is aan de commons?

Tijd voor nieuwe community verhalen

Hoe boeiend en waardevol community en community building als concept ook is, theoretisch is het allemaal wat mager. We kennen uit de jaren tachtig van de vorige eeuw de ABCD benadering, asset based community development (https://resources.depaul.edu/abcd-institute/resources/Documents/WhatisAssetBasedCommunityDevelopment.pdf) en uit hetzelfde tijdperk de sociaal kapitaal visie. Community building ligt in die optiek dicht bij wijkgericht werken en opbouwwerk. Dat doet wat sleets aan, vooral in het disruptieve internet tijdperk.

Impulsen komen op dit vooral uit de hoek van sociaal ondernemerschap en de software industrie. Gouden voorbeeld van dit laatste is nog steeds Wikipedia. Er is geen hiërarchie, deelnemers dragen vrijwillig bij en verrijken de waarde, op basis van relatief eenvoudige software. Niemand gaat aan de haal met de winst, behalve dan de hele community.

Waarde creatie

Denken over waarde creatie is ‘hot’. Hoe kun je sociale vooruitgang boeken, zonder dat de natuur wordt uitgeput en de financiële opbrengst eenzijdig naar een kleine groep gaat. Velen zijn eigenlijk wel een beetje klaar met Google en Uber (hoe fijn hun producten ook zijn voor de gemiddelde consument). Het is nieuw kapitalisme omdat de opbrengst niet ontstaat door eigen bezit van ‘resources’. De opbrengst gaat naar een kleine groep eigenaren die niets zelf bezitten maar handig meeliften op het resultaat van ‘menselijke interactie’.

Een groot probleem is ook de schaal van productie. Software kun je makkelijk wereld wijd delen, zonder veel energie. Hoe anders is dat met gewone producten. Denk aan de transportsector, het meeste verlies aan stoffen gaat simpelweg door te veel en inefficiënt vervoer.

Dat alles heeft een beweging te weeg gebracht onder de noemer common. In feite gaat het om een opleving van het oudere coöperatie denken. Hoe kun je gewoon een boterham verdienen met werk, zonder een kleine groep oneindig rijk te maken en de natuur uit te putten.

Platforms

Overal duikt het concept op van lokale coöperatie vormen of platforms. Vooral op het gebied van energie. Die mogen best bedrijfsmatig gerund worden, het gaat weliswaar niet om profit maar het is ook geen non profit (!). De term sociaal ondernemerschap komt het nog het dichtst in de buurt. Het is een tussenvorm waarin ondernemende mensen waarde toevoegen aan kennis of materiele producten waarbij de (lokale) community profiteert van de opbrengs. En tegelijk een ‘associatie’ bestaat die spelregels voor de productie formuleert. In België bestaat een peer tot peer onderzoeksgroep die wereldwijd common experimenten op de voet volgt. Bekijk bijvoorbeeld deze video eens met de Belg Michel Bauwens, https://www.youtube.com/watch?time_continue=1&v=YWFQPuHBzw8&feature=emb_logo

Ook mijn stad Den Haag kent een commons lab.  https://www.commonslabdenhaag.nl/agenda/met-commons-meer-stad/.

De common lijkt op het concept achter Wikipedia omdat de menselijke interactie, in theorie, zorgt voor voortdurende verrijking. Aardig is ook de vergelijking van een common met ‘de bloemetjes en de bijtjes’. Er is een bloem (resources), er zijn bijen (ondernemers), er zijn nutriënten (contributors) en is er de pot (een association met spelregels).

Geen markt en geen staat

De common bevindt zich ergens tussen markt en staat en grijpt als het gaat om de rol van de overheid ook terug op aloude Middeleeuwse samenwerking tussen lokale overheden. Die opgeroepen worden om de ontwikkeling van dit type community concepten actief mee te financieren en promoten. In theorie komt de (lokale) overheid uiteindelijk in dienst van deze commons te staan, maar dit is nog wat onuitgewerkt. Een common opstarten en volhouden is uiteraard niet eenvoudig, maar vanuit community perspectief wel veelbelovend.

Eindelijk weer eens een mooi community verhaal erbij!

De afbeelding komt uit Peer to Peer, The Commons Manifesto, van Michel Bauwens. e.a., 2019

Een gedachte over “De toekomst is aan de commons?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s